De stelling “als je er niet voor betaalt, ben je zelf het product” heeft bijna geen toelichting meer nodig. De manier waarop grote techbedrijven geld verdienen over de ruggen van hun gebruikers stuit inmiddels zoveel mensen tegen de borst dat er een grote tegenbeweging op gang is, gesteund door de Europese politiek. 

Deze tegenbeweging uit zich in strengere wet- en regelgeving waarmee Europa probeert de techreuzen te beteugelen. Een moeilijke weg, want technologie is de wetgever altijd drie stappen voor en de zakken van Silicon Valley zijn diep genoeg voor de beste advocaten. Een andere weg is de ontwikkeling van privacyvriendelijke alternatieven. Quodari is er eentje uit die laatste categorie.

Vanuit gebruikersperspectief is het startpunt voor Quodari een collectie: een verzameling documenten, foto’s en filmpjes. Je kunt zo’n collectie voor jezelf maken, als een soort persoonlijk dagboek. Vervolgens kun je ervoor kiezen om een collectie met iemand te delen. Delen kan alleen met een andere Quodari-gebruiker waar jij mee verbonden bent. Vervolgens krijg je de keuze of die ander ook items mag toevoegen aan jouw collectie. Een combinatie van ‘keep’ en ‘share’ dus, waardoor Paul het een privaat sociaal netwerk noemt. 

In de positionering van Quodari staat privacy voorop. De data is van de gebruiker. Alles is encrypted. Het medium is advertentievrij. Er draait geen monitoring en analytics. 

En mocht een andere partij Quodari ooit willen overnemen, dan is er een juridische constructie waarbij inlijving door een privacy-vijandig bedrijf tegengehouden kan worden. Jouw collecties kunnen zonder kosten tot 2GB in beslag nemen. Boven deze limiet moet je een abonnement afsluiten.

Quodari is in bèta en nog niet als native app te installeren. Een bewuste keuze, want in de zoektocht naar Problem/Solution Fit is een webapp meer dan voldoende om feedback op te halen. De bèta heeft - zonder marketingcampagne - zo’n 3.000 gebruikers. Dat moeten er snel meer worden, want Paul berekende dat Quodari 15 miljoen Europese gebruikers nodig heeft, van wie er 1,5 miljoen converteren naar betalende klanten. De start-up neemt vier jaar de tijd om dit doel te bereiken.

Tijdens de demo die Paul mij geeft zie ik duidelijk de sterke kanten van Quodari:

De interface is zodanig opgezet dat een versie lanceren in een andere Europese taal relatief eenvoudig is. Het inrichten van support in de betreffende taal is meer werk, vertrouwt Paul mij toe. Quodari is beschikbaar in het Nederlands en Frans; Engels, Italiaans en Spaans zijn in de maak.

Een gevoel dat me bekruipt tijdens de demonstratie is of sociaal netwerk de lading wel helemaal dekt. Want Quodari is zo goed dichtgetimmerd dat er niets viraal kan gaan. Er is geen systeem van ‘likes’, er is geen algoritme dat suggesties kan doen voor meer van hetzelfde; je deelt echt alleen in een zelf gekozen selecte groep mensen. 

Een ander aspect dat me fascineert is gebruiksgemak. Voor een klant formuleerde ik eens een stelling waarbij ze moesten kiezen tussen óf privacy óf gebruiksvriendelijkheid. In de praktijk hopelijk een paradox, maar ook bij Quodari schoot deze spanning weer door mijn hoofd. Een gevolg van de keuze om niet aan profielopbouw te doen is bijvoorbeeld dat je geen foto’s kunt zoeken waar jij zelf op voorkomt, tenzij je die allemaal met de hand gelabeld hebt. Ik verwacht dat gebruikers op termijn méér (door ‘image recognition’ geleverde) tag- en zoekmogelijkheden gaan eisen. Flickr heeft het als digitale fotodienst niet voor niets afgelegd tegen Google Photos. 

Quodari speelt slim in op het huidige sentiment. Ze hebben gelijk dat meer en meer mensen begrijpen hoe belangrijk privacy is, zich bewust worden van het gebrek aan privacy bij gratis digitale diensten, en dat mensen er best iets voor willen betalen om online echt privé actief te kunnen zijn. De applicatie is eenvoudig genoeg gemaakt om er zonder veel uitleg mee aan de gang te kunnen gaan. Er lijken voldoende waarborgen ingebouwd om de belofte van privacy waar te maken, ook zonder experimentele technologie onder de motorkap.

Ik ben blij dat mensen als Paul en Aart het voortouw nemen om alternatieven voor big tech te ontwikkelen. En ik hoop dat Quodari op de langere termijn - ook zonder machine learning algoritmes - de gebruiksvriendelijkheid van Silicon Valley zal kunnen evenaren. Ook ben ik nieuwsgierig wat het met de roadmap van Quodari doet wanneer er alsnog decentrale technologie onder komt te hangen. Ik ga ze volgen: met plezier en op de voet!

Tijdens de eerste wandelingen in Lombok werd me al snel duidelijk dat Martijn veel nadenkt over technologie en maatschappij.

Martijn is bezorgd over snelle, ongereguleerde ontwikkelingen met  technologische mogelijkheden als vertrekpunt. Bij de inzet van veel technologie zijn de juiste vragen nog niet gesteld aan het begin. We zijn als maatschappij op een punt beland dat we - met hulp van filosofen, sociologen en antropologen - moeten gaan bespreken wie we als mens willen zijn en wat we belangrijk vinden. Daarna kiezen we technologie die helpt om dat mogelijk te maken.

Martijn zegt ook: data is niks zonder narratief. Iemand kan op basis van data (bijvoorbeeld camerabeelden in de openbare ruimte) een verhaal over jou vertellen dat niet klopt met wie je bent en wat je doet. Dat jij elke dag langs een drugspand loopt, wil niet zeggen dat jij iets met die criminaliteit van doen hebt. Mensen denken dat data de waarheid is, maar data is niks zonder het verhaal erbij. De discussie over eigenaarschap van data gaat daarom wat hem betreft ook over eigenaarschap van jouw eigen narratief.

Technologie heeft ook de potentie om de maatschappij in tweeën te splitsen. Martijn betaalt een flink bedrag per jaar om gebruik te maken van een extra veilige en privacyvriendelijke e-maildienst. Maar een andere consument die dat geld niet heeft, gebruikt noodgedwongen een gratis dienst waarbij hij indirect betaalt door het prijsgeven van zijn persoonlijke data. We moeten technologie weer van ons maken en inzetten voor een betere samenleving.

In hoeverre is Buro Meinders dagelijks bezig om maatschappelijke impact te maken met zorgvuldig toegepaste technologie? Technologie staat niet centraal in de propositie van Buro Meinders. Johannes en Martijn richten zich op het wendbaar en weerbaar maken van organisaties door te laten ervaren en te voelen. Gestructureerd experimenteren met veel aandacht voor de menselijke kant van verandering.

Vanuit hun diverse achtergrond hebben ze een breed palet aan tools beschikbaar om uit te putten. Buro Meinders vindt het gedachtegoed achter de werkwijze belangrijker dan de tool zelf. Als de methodiek het doel wordt - zoals je ziet bij agile/scrum - dan kom je van waterval in ‘whirlpool’: je loopt als organisatie nog steeds hetzelfde rondje, maar je komt niet vooruit.

Wel vooruit kunnen komen heeft alles te maken met mensen. Martijn woonde voor zijn studie een jaar in Indonesië. Daar leerde hij dat iedereen zijn eigen werkelijkheid heeft. We denken als Nederlanders te weten hoe het zit en dat dit universeel is, maar dat klopt niet. Martijn leerde kijken en luisteren en zijn eigen framework voortdurend ter discussie durven stellen. Die lessen past hij toe in projecten vanuit Buro Meinders. 

Zakenpartner Johannes van den Eerenbeemt leerde in zijn tijd bij een ministerie dat werken voor het landsbelang gaaf en frustrerend tegelijk is. En dat design thinking een prachtige methodiek is, maar dat het te vaak niet lukt om er echte inhoud in te krijgen. Omdat denken vanuit een doelgroep veel verder gaat dan één rondetafelgesprek. Om echt iets voor een doelgroep te kunnen betekenen moet je continu met hen in gesprek zijn. En juist ook eens een praatje aanknopen met die verlegen vrouw in het buurthuis die een andere mening blijkt te hebben dan de ‘usual suspect’ die vindt dat hij iedereen vertegenwoordigt.

Opdrachtgever ROC Midden-Nederland wilde praktijkstages meer ruimte geven. Buro Meinders introduceerde lokale ‘wijkleerbedrijven’ en stelde de vraag: als je het wijkleerbedrijf nou ziet als een start-up, wat bieden ze dan en hoe? Vanuit de gedachte: als ik als ROC op mensen wil afstappen om nieuwe stageplekken te vinden, moet ik een heldere propositie hebben. En hoe moet het intern georganiseerd zijn om die belofte vervolgens waar te maken? Hoe word je bijvoorbeeld als docent afgerekend? Het business model canvas van het wijkleerbedrijf in de buurt werd de spil van dit project.

Nieuwe opdrachten in de pijplijn staan losser van de buurt, maar zijn nog steeds gedreven door de ambitie om de wereld mooier te maken door mensen en organisaties concreet met dingen aan de slag te laten gaan en hun verhaal te laten vertellen. Hoe neem je bijvoorbeeld de groeipijn weg bij een team dat werkt aan windenergie, dat in korte tijd zes keer zo groot is geworden? Buro Meinders wil er graag mee aan de gang. Met iets concreets dat symbool staat voor iets groters, want een goed functionerend windenergie team verbetert uiteindelijk het klimaat.

Achterneven Johannes en Martijn zijn met z’n tweeën. Ze passen als mensen goed bij elkaar, ze hebben dezelfde belangstelling, en tegelijkertijd botst het af en toe flink - op een gezonde manier. Martijn denkt dat Buro Meinders de fase ‘problem/solution fit’ voorbij is: hun propositie vervult een latente behoefte, een onderstroom, en er is vraag naar. Begonnen in gemeenteland, verbreden ze nu richting maatschappelijk betrokken start-ups en semi-overheid. 

Op de vraag wat hij mist in zijn team noemt Martijn iemand die de meer zakelijke en commerciële kant oppakt. Dat deze commerciële persoon er nog niet is, vind ik niet vreemd. Uit het interview blijkt voor mij duidelijk: de inhoud staat voorop. Ik hoor Martijn zeggen dat Buro Meinders op koers wil blijven. Als het lukt om opdrachten te vinden die kloppen met de ‘purpose’ en waar meer mensen voor nodig zijn, dan groeien ze graag. Geen groeien om het groeien, maar groei die gepaard gaat met de gewenste impact.

MERLINQ is blij met Buro Meinders als buren. Wij delen hun visie op verbeteren en vernieuwen met de mens voorop, en technologie die daarbij ondersteunt. Samen optrekken voelt goed. Wie sluit zich bij ons aan?